Planowanie mobilności miejskiej jest trudnym i skomplikowanym zadaniem. Planiści muszą zarządzać różnymi, czasem sprzecznymi potrzebami i wymaganiami na poziomie lokalnym, a nawet wykraczającymi poza ten poziom, biorąc pod uwagę dążenie do osiągania celów w zakresie europejskich zmian klimatycznych i w zakresie efektywności energetycznej.

W szybko zmieniającym się świecie z zadowoleniem obserwujemy coraz większe zaangażowanie władz lokalnych i zainteresowanych stron w działania na rzecz mobilności w miastach, które dzięki temu stały się czystsze i bardziej zrównoważone. Zmniejszenie zanieczyszczeń powietrza oraz hałasu związanego z ruchem drogowym, zatorów i wypadków przy jednoczesnym podniesieniu jakości życia w naszych miastach jest obecnie priorytetem dla wielu burmistrzów czy prezydentów miast.

Dziś, bardziej niż kiedykolwiek, wszyscy potrzebujemy lepszych warunków dla ruchu pieszego i rowerowego, efektywnego transportu publicznego i współdzielonego, węzłów multimodalnych - a wszystko to wspierane przez inteligentne rozwiązania cyfrowe. Najlepszym sposobem, aby to osiągnąć, jest połączenie dobrych pomysłów i innowacyjnych środków.

Zgodnie z powszechnie uznaną w Europie i na szczeblu międzynarodowym definicją, określoną w opublikowanym w 2019 r. drugim wydaniu europejskich wytycznych, plan zrównoważonej mobilności miejskiej to strategiczny plan mający na celu zaspokojenie potrzeb osób i przedsiębiorstw w zakresie mobilności w miastach i w ich otoczeniu, aby poprawić jakość życia. Opiera się on na istniejących praktykach planowania i w należyty sposób uwzględnia zasady integracji, uczestnictwa i oceny.

SUMP (Plan Zrównoważonej Mobilności Miejskiej) jest strategią długoterminową, nastawianą na zapewnienie dobrego dostępu do celów podróży i usług, zawierającą również plan wdrożenia. 

Podstawowe cechy SUMP to:

• długoterminowa wizja oraz przejrzysty plan wdrożenia,

• podejście partycypacyjne,

• zbilansowany i zintegrowany rozwój wszystkich środków transportu,

• integracja pozioma i pionowa,

• ocena obecnej i przyszłej skuteczności,

• regularne monitorowanie, przegląd oraz raportowanie,

• branie pod uwagę kosztów zewnętrznych dla wszystkich środków transportu.

Podstawowe cele planu mobilności to w szczególności:

• zapewnienie wszystkim obywatelom takich opcji transportowych, które umożliwiają dostęp do celów podroży i usług,

• poprawa stanu bezpieczeństwa,

• przyczynianie się do redukcji zanieczyszczenia powietrza i hałasu, redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz konsumpcji energii,

• poprawa wydajności i efektywności kosztowej transportu osób i towarów,

• pozytywny wpływ na atrakcyjność i jakość środowiska miejskiego z korzyścią dla mieszkańców, gospodarki oraz społeczności jako całości.

Stalowa Wola w grudniu 2022 r. złożyła w Ministerstwie Infrastruktury Deklarację udziału w projekcie finansowanym ze środków Instrumentu Wsparcia Technicznego pn. „Wsparcie dla polskich miast/obszarów miejskich/obszarów metropolitalnych w przygotowaniu planów zrównoważonej mobilności miejskiej”. W pierwszej połowie 2023 r. został opracowany raport diagnostyczny dla obszaru Czwórmiasta i 14 innych obszarów funkcjonalnych zakwalifikowanych do wyżej wymienionego projektu.

W dniu 17 lipca 2023 r. pismem znak: DST-2.092.1.2022 z Ministerstwa Infrastruktury zostaliśmy poinformowani, że dla Obszaru Funkcjonalnego Czwórmiasta zostanie opracowany SUMP bezprzetargowo i bezkosztowo. Stalowa Wola wspólnie z Liderem Inicjatywy Czwórmiasto i innymi gminami przygotowuje dokumenty i służy pomocą formalną i merytoryczną przy opracowywaniu dokumentu SUMP. Projekt jest realizowany w okresie od listopada 2022 r. do maja 2025 r. Projekt pn.: „Wsparcie miejskich obszarów funkcjonalnych w przygotowaniu Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej” realizowany jest przez konsorcjum KPMG, którego liderem jest Valdani Vicari & Associati (VVA), a podwykonawcą Ramboll Management Consulting. W latach 2024-2025 realizowano szereg spotkań roboczych i warsztatowych.

Realizacja w 2025 r.:
W dniu 18 czerwca 2025 r. Rada Miejska w Stalowej Woli uchwałą UCHWAŁA NR XVIII/215/2025 przyjęła dokument pn. „Plan Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Czwórmiasta 2034+” (dalej: SUMP) w brzmieniu określonym w załączniku do tej uchwały, a jej wykonanie Rada powierza Prezydentowi Miasta Stalowej Woli. 

Na mocy Porozumienia Międzygminnego z dnia 19 kwietnia 2024 r. o współpracy jednostek samorządu terytorialnego w sprawie opracowania Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Czwórmiasta 2034+ (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2024 r. poz. 2451), zawartego pomiędzy gminami, tworzącymi Miejski Obszar Funkcjonalny dokument SUMP dotyczy gmin Inicjatywy Czwórmiasta (Miasto Tarnobrzeg, Gmina Stalowa Wola, Miasto i Gmina Nisko oraz Gmina Sandomierz). Ponadto w ramach porozumienia w opracowaniu SUMP wzięły udział także następujące gminy: Gmina Baranów Sandomierski, Gmina Bojanów, Gmina Dwikozy, Gmina Gorzyce, Gmina Grębów, Gmina Nowa Dęba, Gmina Jarocin, Gmina Jeżowe, Gmina Obrazów, Gmina Pysznica, Gmina Radomyśl nad Sanem, Gmina i Miasto Rudnik nad Sanem, Gmina Samborzec, Gmina i Miasto Ulanów, Gmina Wilczyce, Gmina Zaklików i Gmina Zaleszany. Koordynację jego opracowania przejęło Miasto Tarnobrzeg, realizując zadanie we współpracy z Partnerami z Obszaru Funkcjonalnego Czwórmiasta.

Sam dokument SUMP dla OF Czwórmiasta to dokument o charakterze strategiczno–operacyjnym, którego celem jest promowanie zagadnień dotyczących zrównoważonego transportu, mobilności oraz wyznaczenie kierunków rozwoju systemu transportu w Czwórmieście na kolejne lata. Wizja opisana w dokumencie została oparta o podstawowe cele planu mobilności:

• zapewnienie opcji transportowych, które umożliwiają dostęp do celów podroży i usług,

• poprawa stanu bezpieczeństwa,

• przyczynianie się do redukcji zanieczyszczenia powietrza i hałasu, redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz konsumpcji energii,

• poprawa wydajności i efektywności kosztowej transportu osób i towarów,

• pozytywny wpływ na atrakcyjność i jakość środowiska miejskiego z korzyścią dla mieszkańców, gospodarki oraz społeczności jako całości.

Należy nadmienić, że Gmina Stalowa Wola jest także miastem-rdzeniem Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Stalowej Woli, do którego należą także Gmina i Miasto Nisko, Gmina Pysznica i Gmina Zaleszany. Przyjęcie dokumentu SUMP pozwoli Stalowej Woli wraz z partnerami z MOF Stalowej Woli jak i OF Czwórmiasta starać się o środki zewnętrzne z funduszy europejskich, ponieważ posiadanie uchwalonego SUMP jest dodatkowo punktowane w tego rodzaju konkursach.